چه نیروگاههایی باید گزارش ساتبا داشته باشند؟
بر اساس ضوابط فنی سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، نیروگاههای خورشیدی متصل به شبکه که در محدوده ظرفیت ۲۰۰ کیلووات تا ۵۰ مگاوات با قرارداد خرید تضمینی برق میفروشند، باید سه قابلیت را همزمان داشته باشند:
- سامانه مانیتورینگ برای ثبت پیوسته تولید و وضعیت تجهیزات؛
- ایستگاه هواشناسی با سنسورهای استاندارد برای اندازهگیری تابش و شرایط محیطی؛
- رویتپذیری، یعنی دسترسی ناظر به دادههای نیروگاه بهصورت برخط و گزارشهای دورهای.
هدف این الزامات آن است که تولید واقعی نیروگاه در کنار شرایط اقلیمی همان لحظه سنجیده شود؛ بنابراین مشخص شود افت تولید ناشی از کمبودن تابش است یا از خرابی، آلودگی پنل یا خاموشی تجهیزات.
۹ پارامتر هواشناسی الزامی ساتبا
ایستگاه هواشناسی نیروگاه باید پارامترهای زیر را اندازهگیری کند. ستون آخر نشان میدهد هر پارامتر در تحلیل عملکرد چه کاربردی دارد:
| پارامتر | سنسور | کاربرد |
|---|---|---|
| تابش روی سطح شیبدار (GTI / POA) | پیرانومتر همصفحه با پنل | مبنای محاسبه PR و انرژی مورد انتظار |
| تابش افقی کل (GHI) | پیرانومتر افقی | مقایسه با داده ماهوارهای و پیشبینی |
| تابش مستقیم (DNI) | پیرهلیومتر | فقط برای نیروگاههای دارای ردیاب (Tracker) |
| دمای پنل | سنسور دمای پشت ماژول | محاسبه PR اصلاحشده دمایی و تلفات حرارتی |
| دمای محیط | سنسور دما در محفظه تشعشعی | مدل حرارتی ماژول و هشدار گرما |
| رطوبت نسبی | سنسور رطوبت | تحلیل میعان، خوردگی و آلودگی |
| سرعت باد | بادسنج | خنکشدن ماژول و هشدار تندباد |
| جهت باد | بادنما | تحلیل گردوخاک و بار مکانیکی سازه |
| فشار هوا | فشارسنج | تکمیل داده اقلیمی و تصحیح چگالی هوا |
استانداردهای مرجع این اندازهگیریها عبارتاند از IEC 61724-1 برای پایش عملکرد، ISO 9060 برای طبقهبندی پیرانومترها (کلاس A یا B)، راهنمای WMO-No. 8 سازمان جهانی هواشناسی و روشهای MEASNET برای اندازهگیری باد. جزئیات انتخاب سنسور را در راهنمای ایستگاه هواشناسی نیروگاه بخوانید.
میانگین ۱۰ دقیقهای چیست و چطور محاسبه میشود؟
سنسورها معمولاً هر چند ثانیه یک بار خوانده میشوند، اما گزارش ساتبا بر پایه میانگینهای ۱۰ دقیقهای است. یعنی شبانهروز به ۱۴۴ بازه تقسیم میشود و برای هر بازه، مقدار میانگین هر پارامتر ثبت میشود. در نور مکس این کار در دو مرحله انجام میشود:
- نمونهبرداری در محل: دیتالاگر سنسورها و اینورترها را با فاصله کوتاه میخواند و داده خام را با برچسب زمانی دقیق (همگام با ساعت NTP) ذخیره میکند.
- تجمیع روی سرور: دادهها در پایگاه داده سریزمانی به بازههای ۱۰ دقیقهای تجمیع میشوند. برای تابش، انرژی تابشی هر بازه (Wh/m²) هم محاسبه میشود تا در گزارش روزانه جمع زده شود.
- کنترل کیفیت: بازههایی که داده کافی ندارند (مثلاً بهعلت قطعی ارتباط) علامتگذاری میشوند و پس از رسیدن داده بافرشده، دوباره محاسبه میشوند.
نکته مهم: چون دیتالاگر در قطعی اینترنت داده را ذخیره میکند، پس از برقراری ارتباط هیچ بازهای از دست نمیرود و گزارش کامل باقی میماند. این موضوع برای نیروگاههایی که با مودم 4G در مناطق دورافتاده کار میکنند حیاتی است.
ساختار گزارش روزانه و ماهانه ساتبا در نور مکس
گزارشها بهصورت خودکار ساخته میشوند و میتوانند در زمانبندی دلخواه با ایمیل برای ناظر یا کارفرما ارسال شوند:
- گزارش ۱۰ دقیقهای: ۱۴۴ ردیف در روز شامل ۹ پارامتر هواشناسی، توان و انرژی تولیدی نیروگاه؛
- گزارش روزانه: انرژی تولیدی، تابش تجمعی، بیشینه توان، میانگین دمای پنل و محیط، PR روزانه و دسترسپذیری؛
- گزارش ماهانه: جمعبندی روزانه بههمراه شاخصهای عملکرد ماه و مقایسه با انرژی مورد انتظار.
خروجیها در قالب Excel و CSV و نسخه قابل چاپ ارائه میشوند. ستونها دوزبانه (فارسی و انگلیسی) هستند تا برای ناظر داخلی و مشاور خارجی هر دو قابل استفاده باشد. برای پیرانومترها، تاریخ آخرین کالیبراسیون هم در سامانه ثبت میشود و نزدیک شدن به موعد کالیبراسیون هشدار میدهد.
رویتپذیری برای ناظر چگونه فراهم میشود؟
رویتپذیری یعنی ناظر بتواند بدون حضور در سایت، وضعیت نیروگاه را ببیند. در نور مکس برای هر نیروگاه یک پیوند اختصاصی ناظر ساخته میشود که بدون نیاز به حساب کاربری، این اطلاعات را فقطخواندنی نشان میدهد:
- توان لحظهای و انرژی روزانه نیروگاه؛
- مقادیر لحظهای ۹ پارامتر هواشناسی؛
- نمودار روزانه و امکان دریافت گزارش ۱۰ دقیقهای و روزانه.
این پیوند هر زمان قابل باطلکردن و ساخت دوباره است. برای مراکز دیسپاچینگ هم امکان تبادل داده با پروتکل IEC 60870-5-104 وجود دارد.
چکلیست راهاندازی پایش مطابق ساتبا
- تأیید ظرفیت و نوع قرارداد نیروگاه و نسخه ضوابط موردنظر ناظر.
- انتخاب پیرانومترهای GTI و GHI با گواهی کلاس ISO 9060 و برگه کالیبراسیون معتبر.
- انتخاب سنسورهای دمای پنل، دما و رطوبت، باد و فشار با خروجی RS485/Modbus.
- نصب تابلو پایش شامل دیتالاگر، مودم 4G، تغذیه پشتیبان و حفاظتها.
- سیمبندی باس RS485 جداگانه برای اینورترها و سنسورها.
- تعریف تجهیزات در سامانه، تطبیق قرائتها با نمایشگر اینورتر و فعالسازی گزارش زمانبندیشده.
- ساخت پیوند ناظر و تحویل آن به دستگاه نظارت.
نور مکس همه این مراحل را از طراحی تابلو تا تحویل گزارش انجام میدهد. برای برآورد هزینه، فرم درخواست پیشفاکتور را پر کنید.